Wstęp

Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej było krokiem w nieznane. Uważaliśmy, że będziemy członkiem drugiej kategorii i czekają nas lata wielkich wyrzeczeń. Obawialiśmy się wzrostu bezrobocia, podwyżek cen, upadku rolnictwa i że — generalnie — "nas wykupią". Pozytywne emocje i nadzieje przeplatały się z niepokojem o europejskie jutro.

Pierwsze dziesięć lat Polski w UE to czas nauki i ewolucji. Polska stawała się państwem, które w coraz większym stopniu brało odpowiedzialność za losy projektu europejskiego. Z debiutanta przeobraziła się w państwo, które cieszyło się poważaniem innych krajów i zyskało reputację wpływowego członka Unii Europejskiej. Potwierdzały to dane gospodarcze, badania opinii publicznej czy zgłaszane inicjatywy, jak np. Partnerstwo Wschodnie. Świadczyło o tym również objęcie przez Polaków prestiżowych unijnych stanowisk: przewodniczącego Parlamentu Europejskiego i przewodniczącego Rady Europejskiej. Zdecydowaną część obecności Polski w UE charakteryzowało łączenie polskich ambicji i wizjonerstwa z pragmatyzmem.

Piętnastolecie przyszło nam jednak świętować w trudnym momencie politycznym. W minionych trzech latach pozycja Polski na arenie europejskiej i co za tym idzie międzynarodowej znacznie osłabła, straciliśmy siłę i atrakcyjność wypracowane w poprzednich latach. Z kraju przewidywalnego zeszliśmy do kategorii awkward, “kłopotliwego”, jak dotąd zwykło się określać Brytyjczyków. Co przyniesie brexit wciąż jest wielką niewiadomą.

Zamykamy więc pewien etap w polskiej polityce europejskiej. Mamy potencjał, znamy słabości.


Oddajemy w Państwa ręce raport podsumowujący 15 lat członkostwa Polski w Unii Europejskiej. Chcemy pokazać, w jaki sposób Polska zmieniła się przez te lata, jaką rolę odgrywała na arenie europejskiej i międzynarodowej. Skupiamy się głównie na tych wątkach i zagadnieniach, które mają znaczenie dla twórczego myślenia o wyzwaniach naszego członkostwa w Unii Europejskiej.

Nasi autorzy, wybitni eksperci, przedstawiają członkostwo Polski w UE z perspektywy politycznej i gospodarczej, a także jego wymiar prawny, w tym oddziaływanie na zmiany w praktyce procesu ustawodawczego w Polsce. Pokazują też Polskę jako członka UE w wymiarze międzynarodowym — w relacjach z Ukrainą i Wielką Brytanią w kontekście brexitu. Wreszcie, przypominając, że wraz z Polską do UE weszło jeszcze dziewięć państw, zastanawiają się, jaki miało to wpływ na kontynent. Raport zamyka prognoza na przyszłość: jak Polska powinna reagować na różnorodne wyzwania, by odgrywać istotną rolę na arenie europejskiej.

Ciąży na nas odpowiedzialność za słowa i fakty. Chcemy, by raport był przyczynkiem do myślenia o Polsce w Europie w kolejnych latach, by poza wymiarem historycznym, opisaniem tego, jak było, przyczynił się również do krytycznego analizowania polityki europejskiej i do zrozumienia jej mechanizmów. Czy to się nam udało — ocenę zostawiamy Czytelnikowi.

Inspiracją dla nas były raporty przygotowane przez Departament Analiz i Strategii Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej pt. Pięć lat Polski w Unii Europejskiej (2009) oraz Ministerstwo Spraw Zagranicznych pt. Polskie 10 lat w UE (2014). Podobnie jak te wymienione, także naszą publikację kierujemy nie tylko do środowisk zajmujących się na co dzień tematyką europejską, ale i wszystkich nią zainteresowanych.

Publikacja została opracowana przez Instytut in.europa przy współpracy z partnerami. Jesteśmy wdzięczni za wsparcie pani dr Angelice Klein, dyrektor Fundacji Konrada Adenauera w Polsce oraz panu Tomaszowi Nowakowskiemu, sekretarzowi Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej Rady Ministrów w pierwszych latach członkostwa Polski w Unii Europejskiej. Słowa podziękowania kierujemy także do Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej oraz Komisji Europejskiej, która udzieliła nam finansowego wsparcia w ramach programu Erasmus+.